Het draait om de technische maximummassa
De vrachtwagenheffing geldt voor voertuigen in de Europese voertuigcategorieën N2 en N3. Simpel gezegd: voertuigen die zijn bedoeld voor goederenvervoer en technisch zwaarder mogen zijn dan 3.500 kilo.
Daarbij gaat het dus om meer dan alleen de klassieke vrachtwagen met oplegger. Ook bakwagens, verkoopwagens en sommige grote bestelwagens kunnen onder de regeling vallen. De heffing geldt op alle Nederlandse snelwegen en op een selectie van N-wegen. Betalen gebeurt via een verplicht tolkastje, ook wel OBU (On Board Unit) genoemd.
Let op met teruggekeurde voertuigen
Vooral bij mkb’ers zit hier een belangrijke valkuil. Er rijden namelijk veel voertuigen rond die technisch zwaarder mogen zijn dan 3.500 kilo, maar administratief zijn teruggekeurd naar 3.500 kilo. Daardoor mogen ze met een B-rijbewijs worden bestuurd.
Voor de vrachtwagenheffing is die administratieve verlaging niet doorslaggevend. De overheid kijkt naar de technische maximummassa van het voertuig. Die staat bij code F.1 op het kentekenbewijs. Staat daar meer dan 3.500 kilo? Dan kan het voertuig onder de vrachtwagenheffing vallen, ook als bij F.2 maximaal 3.500 kilo staat.
Wie zonder geldig betaalcontract of werkend tolkastje rijdt, riskeert een boete. Normaal kan die oplopen tot 800 euro. In het eerste halfjaar geldt tijdelijk een halvering van het boetebedrag, als overgangsperiode.
Minder vaste belasting, meer betalen naar gebruik
Met de invoering van de vrachtwagenheffing is het Eurovignet in Nederland afgeschaft. Ook is de motorrijtuigenbelasting (mrb) voor vrachtauto’s tot 12.000 kilo komen te vervallen. De overheid verschuift de kosten daarmee van bezit naar gebruik: wie weinig rijdt, betaalt relatief weinig en wie veel kilometers maakt op wegen waar de heffing geldt, gaat juist duidelijk meer betalen.
Voor lichte bakwagens onder 12 ton waren de vaste belastingen tot 1 juli 2026 opvallend laag. Een Euro 3- of schonere vrachtauto in deze gewichtsklasse betaalde vaak slechts 99 euro mrb per kwartaal en had geen Eurovignet nodig. Sinds de invoering van de vrachtwagenheffing is dat veranderd: niet het bezit, maar het gebruik bepaalt nu de kosten.
Het tarief hangt af van het gewicht en de emissieklasse van het voertuig. Van 1 september 2026 tot 1 januari 2027 geldt tijdelijk een korting van 22,3 procent op de vrachtwagenheffing. In de voorbeelden hieronder rekenen we met het normale tarief zonder korting, omdat dit een beter beeld geeft van de structurele kosten.
Voor dieselvoertuigen in de lichtste categorie, van meer dan 3.500 tot 12.000 kilo, gelden onder meer deze normale tarieven:
Euro 6 (sept. 2014 - heden): 11,3 cent per kilometer
Euro 5 (sept. 2009 - aug. 2014): 13,1 cent per kilometer
Euro 4 (2005 - aug. 2009): 16,2 cent per kilometer
Euro 3 (2000 - 2004): 18,4 cent per kilometer
Euro 2 (1996 - 1999): 21,1 cent per kilometer
Euro 1 (juli 1992 - 1995): 22,1 cent per kilometer
Euro 0 (< juli 1992): 27,2 cent per kilometer
Voor de mrb-besparing gaan we uit van een vrachtauto onder 12 ton in de categorie Euro 3 of hoger. Volgens de Belastingdienst kwam de mrb daarvoor neer op 99 euro per kwartaal, dus 396 euro per jaar.
Scenario 1: de lokale verhuizer
Voertuig: Euro 6 dieselbakwagen onder 12 ton, bouwjaar 2021.
Rijgedrag: 6.000 kilometer per jaar op wegen waar de vrachtwagenheffing geldt.
Situatie: De wagen staat vaak stil tijdens laad- en loswerkzaamheden en maakt relatief weinig snelwegkilometers.
Financieel effect:
Wegvallen mrb: -396 euro
Vrachtwagenheffing: 6.000 km × 0,113 euro = 678 euro
Netto resultaat: 282 euro extra kosten per jaar
Bij een moderne bakwagen en relatief weinig heffingskilometers stijgen de kosten dus al duidelijk. Waar deze ondernemer eerder 396 euro per jaar kwijt was aan mrb, komt daar nu 678 euro aan vrachtwagenheffing voor terug. Dat is op deze belastingpost een stijging van 71 procent.
Voor één voertuig blijft dat misschien nog te overzien, maar bij een verhuisbedrijf met meerdere bakwagens loopt het bedrag snel op. Bij vijf vergelijkbare voertuigen gaat het om 1.410 euro extra per jaar. Bij tien voertuigen is dat 2.820 euro. Zelfs voor ondernemers die vooral lokaal rijden en weinig snelwegkilometers maken, is de nieuwe heffing daarmee geen detailpost.
Scenario 2: de oudere viskraam op de markt
Voertuig: Euro 3 dieselverkoopwagen onder 12 ton, bouwjaar 2005.
Rijgedrag: 20.000 kilometer per jaar op snelwegen en geselecteerde N-wegen.
Situatie: De viskraam rijdt meerdere dagen per week naar markten en standplaatsen in de regio.
Financieel effect:
Wegvallen mrb: -396 euro
Vrachtwagenheffing: 20.000 km × 0,184 euro = 3.680 euro
Netto resultaat: 3.284 euro extra kosten per jaar
Voor marktkooplieden met een oudere verkoopwagen kan de vrachtwagenheffing dus stevig aantikken. Juist dit soort voertuigen gaat vaak lang mee, omdat de opbouw kostbaar is en volledig is ingericht op het werk. Maar een oudere emissieklasse betekent ook een hoger kilometertarief. In dit voorbeeld loopt de extra kostenpost op tot ruim drieduizend euro per jaar.
Scenario 3: de regionale groothandel
Voertuig: Euro 4 dieselbakwagen van circa 5 ton, bouwjaar 2009.
Rijgedrag: 45.000 kilometer per jaar op het tolwegennet.
Situatie: Een regionale groothandel waarvan de bakwagen vrijwel dagelijks lange distributierondes rijdt.
Financieel effect:
Wegvallen mrb: -396 euro
Vrachtwagenheffing: 45.000 km × 0,162 euro = 7.290 euro
Netto resultaat: 6.894 euro extra kosten per jaar
Dit is de situatie waarin de vrachtwagenheffing het hardst binnenkomt. Een relatief oudere bakwagen die veel kilometers maakt, krijgt te maken met duizenden euro’s aan extra kosten per jaar. Omdat voertuigen onder 12 ton voorheen geen Eurovignet nodig hadden, valt er behalve de mrb weinig weg. De kilometerheffing komt daar dus grotendeels bovenop.
Elektrisch rijden wordt veel goedkoper per kilometer
De vrachtwagenheffing is zo ingericht dat emissievrije voertuigen veel lager worden belast. Voor een elektrische vrachtauto onder 12 ton geldt normaal een tarief van 2,5 cent per kilometer. Dat is fors lager dan de 16,2 cent per kilometer voor een Euro 4-diesel in dezelfde gewichtsklasse.
Als we scenario 3 opnieuw doorrekenen met een elektrisch voertuig, ontstaat dit beeld:
Euro 4-diesel: 45.000 km × 0,162 euro = 7.290 euro per jaar
Elektrisch: 45.000 km × 0,025 euro = 1.125 euro per jaar
Verschil: 6.165 euro per jaar
Alleen op de vrachtwagenheffing kan het verschil dus al oplopen tot ruim zesduizend euro per jaar per voertuig. Daar staan natuurlijk wel andere kosten tegenover, zoals aanschaf/afschrijving of lease en het plaatsen van laadpunten.
Subsidie en zero-emissiezones maken de rekensom breder
De overstap naar elektrisch transport vraagt meestal om een hogere investering. In de praktijk kiezen veel ondernemers daarom voor lease, zodat de kosten worden verdeeld over vaste maandbedragen.
Daarnaast is er de AanZET-subsidie. Die regeling opent op 29 september 2026 opnieuw, met een budget van 119,2 miljoen euro. Voor kleine ondernemingen en non-profitinstellingen kan de subsidie oplopen tot maximaal 36.900 euro per voertuig. Dat maximum geldt wel specifiek voor een N2-bakwagenchassis vanaf 10.000 kilo. Voor lichtere voertuigen kan het subsidiebedrag lager uitvallen. Ondernemers die er gebruik van willen maken moeten snel zijn, want de subsidiepot sluit alweer op 16 oktober 2026.
Ook de zero-emissiezones spelen mee. Sinds 2025 voeren steeds meer Nederlandse steden zulke zones in. Voor ondernemers die regelmatig in binnensteden komen, wordt de vraag daardoor breder dan alleen de vrachtwagenheffing. Het gaat ook om toegang tot stadscentra, toekomstige inzetbaarheid van het voertuig en de vraag hoe lang een oudere diesel nog praktisch bruikbaar blijft.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor ondernemers met een moderne bakwagen en weinig heffingskilometers lijkt de financiële impact op het eerste gezicht beperkt. Maar wie met meerdere voertuigen rijdt, ziet ook kleine bedragen per wagen snel optellen. En voor wie dagelijks met een oudere lichte vrachtauto op snelwegen en N-wegen rijdt, kan de vrachtwagenheffing een stevige kostenpost worden.
Het verschil zit vooral in drie factoren: het aantal kilometers, de emissieklasse en de technische maximummassa van het voertuig. Juist dat laatste verdient extra aandacht. Wie rijdt met een teruggekeurde bakwagen of zware bestelbus, doet er verstandig aan het kentekenbewijs goed te controleren. Staat bij F.1 meer dan 3.500 kilo? Dan kan de vrachtwagenheffing ook voor dat voertuig gelden.
Gebruikte bronnen:
Belastingdienst
Op weg naar ZES
RDW
RVO
Vrachtwagenheffing.nl
